Effectmeting van akkerranden: zo zet je een eerlijke vergelijking op
Akkerranden, bloemenstroken, kruidenrijk grasland: miljoenen aan subsidie gaan jaarlijks naar maatregelen die goed zouden zijn voor insecten. Steeds vaker wordt gevraagd om dat ook aan te tonen. Wageningen University & Research inventariseerde in het project Boeren met biodiversiteit welke instrumenten daarvoor geschikt zijn, en noemde daarbij camerasystemen die insecten automatisch tellen. Uit dat soort onderzoek en uit de praktijk zijn een paar lessen te halen.
1. Zonder referentie geen effect
Het effect van een akkerrand is het verschil met géén akkerrand. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar veel monitoring meet alleen op de maatregel zelf. Plaats altijd een meetpunt op een vergelijkbaar perceel zonder maatregel, bij voorkeur op hetzelfde bedrijf of in dezelfde omgeving.
2. Meet tegelijk
Insectenaantallen worden sterk gestuurd door het weer. Twee locaties die op verschillende dagen worden bemonsterd, zijn niet vergelijkbaar. Camera's die continu meten, lossen dat op: elke dag van het seizoen is er van beide locaties een meting.
3. Paren, verspreid over regio's
Eén paar percelen zegt weinig; variatie tussen bedrijven en bodems is groot. Een opzet met tientallen paren (maatregel en referentie), verspreid over regio's, maakt een uitspraak over de regeling als geheel mogelijk. Dat is precies waar automatische monitoring het verschil maakt: tientallen handmatige meetpunten zijn onbetaalbaar, tientallen camera's niet.
4. Volg het door het seizoen
Een akkerrand doet in mei iets anders dan in augustus. In het Groene Cirkel-onderzoek in het veenweidegebied worden maatregelen als kruidenrijk grasland en plas-dras daarom een heel seizoen met camera's gevolgd, op percelen met en zonder maatregel.
5. Houd de last voor de deelnemer nul
Een regeling wordt niet populairder van extra registratieplichten. Een camera die in enkele minuten wordt geplaatst, op zonne-energie werkt en op afstand wordt bewaakt, vraagt niets van de agrariër. Dat verhoogt de deelname en de kwaliteit van de data.
Lees meer over effectmeting van regelingen of bekijk de rapporten van WUR op de publicatiepagina.
Vragen uit de praktijk
Onze deelnemers willen geen extra administratie. Vraagt dit iets van de agrariër?
Nee. De camera wordt door ons of een adviseur geplaatst, werkt op zonne-energie en 4G en wordt op afstand bewaakt. De agrariër hoeft niets te registreren; alleen bij grondbewerking wordt de camera even verzet.
Hoeveel percelen hebben we nodig om iets over de regeling als geheel te zeggen?
Dat hangt af van de variatie tussen bedrijven en de gewenste zekerheid. Denk aan tientallen paren van maatregel- en referentiepercelen, verdeeld over regio's en bodemtypen. We rekenen een steekproefopzet graag met uw onderzoekers door.
Kunnen we de meting over meerdere jaren laten doorlopen?
Ja, en dat is aan te raden: het effect van een akkerrand of kruidenrijk grasland bouwt zich op. Een lease over meerdere seizoenen op dezelfde percelen geeft een trend in plaats van een momentopname.
Hoe verhoudt dit zich tot KPI's voor biodiversiteit op bedrijfsniveau?
Veel KPI-systemen werken met proxy's (percentage kruidenrijk grasland, meters akkerrand). Cameradata meten het resultaat zelf: komen er inderdaad meer insecten? Daarmee kunt u proxy's valideren of aanscherpen.