Waarom het scherm van een insectencamera ertoe doet
Een insectencamera telt niet alle insecten in een gebied; hij telt de insecten die op zijn scherm landen. Dat lijkt een detail, maar het is de kern van de methode. Welke insecten landen, hangt af van het scherm: de kleur, of het horizontaal of verticaal staat, en hoe het oppervlak aanvoelt.
Het experiment
Robin Strik onderzocht dit in 2023 voor zijn masterstage bij de afdeling Ecologie van Radboud Universiteit, met DIOPSIS-camera's op twee heel verschillende plekken: een agrarisch landschap bij Nijmegen en de tropische kas van de Hortus botanicus in Leiden. Hij varieerde schermversie, kleur (geel, wit, blauw), oriëntatie (verticaal, horizontaal) en textuur (glad, ruw) en liet de foto's door het beeldherkenningsmodel analyseren.
Wat eruit kwam
De aantallen verschilden significant tussen de schermvarianten, en verschillende insectengroepen reageerden verschillend. Met andere woorden: een geel scherm trekt een andere mix aan dan een wit scherm, en een horizontaal scherm een andere dan een verticaal. Dat is geen probleem zolang je het weet en consequent bent. Het wordt een probleem als binnen één meetnet verschillende schermen door elkaar worden gebruikt en de resultaten toch worden vergeleken.
Wat dit betekent voor wie meet
- Standaardiseer het scherm binnen een meetnet en houd het jaren hetzelfde. Een trend is alleen een trend als de methode niet verandert.
- Vergelijk camera's alleen met camera's, niet met malaisevallen of vangplaten, tenzij je de verhouding tussen de methoden kent.
- Documenteer de opstelling in de metadata: schermtype, oriëntatie, hoogte. De DIOPSIS-portal heeft daar velden voor.
De uitkomsten van dit onderzoek zijn gebruikt bij de doorontwikkeling van het insectenscherm van de DIOPSIS-camera. Het rapport staat op onze publicatiepagina; lees ook hoe de DIOPSIS insectencamera werkt.
Vragen uit de praktijk
Kunnen we de resultaten van onze camera's vergelijken met onze malaisevallen?
Alleen met voorzichtigheid. Beide methoden selecteren anders: de val vangt wat erin vliegt, het scherm trekt aan wat op licht en kleur afkomt. Vergelijk reeksen van dezelfde methode met elkaar, of bepaal eerst de verhouding tussen de methoden op dezelfde plek.
Mogen we het scherm aanpassen aan onze onderzoeksvraag?
Ja, maar leg het vast en houd het constant binnen het meetnet. Een afwijkend scherm betekent een afwijkende selectie; dat is prima zolang het in de metadata staat en niet halverwege verandert.
Hoe is dit onderzoek uitgevoerd?
Als masterstage bij de afdeling Ecologie van Radboud Universiteit (2023–2024), met een fractioneel factorieel veldexperiment op twee locaties en analyse met gemengde modellen. Het rapport staat op de publicatiepagina.
Zijn de uitkomsten verwerkt in de huidige camera?
Ja, de inzichten over schermeigenschappen zijn gebruikt bij de doorontwikkeling van het insectenscherm van de DIOPSIS-camera.